De dood van een dogma

Het DNA controleert ons gedrag en onze fysiologie, en bijgevolg onze gezondheid. Dat is hetgeen we geleerd hebben op school en we als vanzelfsprekend beschouwen. Ook de media doet meer dan haar duit in het zakje om deze overtuiging in stand te houden. Er gaat geen week voorbij of je leest wel ergens in de krant: “Gen verantwoordelijk voor deze of gene afwijking of aandoening gevonden.” Vaak gaat dit dan gepaard met een ondertoon van euforie want de impliciete overtuiging is dat als de wetenschap het gen heeft geïdentificeerd, de oplossing voor de afwijking of aandoening zich dra zal aandienen.

Wel, ik heb voor sommigen misschien verrassend nieuws: de wetenschap heeft ondertussen aangetoond dat de rol van het DNA helemaal anders is dan we tot nu toe hebben aangenomen. Revolutionaire inzichten uit de celbiologie van de laatste decennia hebben onze kennis over het DNA en de gangbare evolutietheorie helemaal op zijn kop gezet. Geïnteresseerden in de wetenschappelijke achtergrond wil ik graag doorverwijzen naar een artikel over de evolutietheorie, het darwinisme en de misbegrepen rol van het DNA dat ik hierover heb geschreven op een andere website.

De wetenschappelijke achtergrond

Het zou ons te ver brengen dit allemaal hier uit de doeken te willen doen. Kort samengevat komt het er echter op neer dat de evolutietheorie oorspronkelijk niet van Darwin afkomstig was, en dat zijn interpretatie van de evolutietheorie niet langer wetenschappelijk houdbaar blijkt te zijn. De hoeksteen van het Darwinisme is het geloof dat toevallige genetische veranderingen de evolutie aandrijven. Verschillende wetenschappelijke proeven hebben aangetoond dat deze overtuiging geen steek meer houdt. Genetische veranderingen blijken nu te ontstaan door een continue wisselwerking tussen het organisme en het omringende milieu.

De man die in de ontwikkeling en verspreiding van deze inzichten baanbrekend werk heeft verricht, is Bruce Lipton, een professor in de celbiologie. Hij ontdekte namelijk dat de celwand de communicatie en interactie tussen de biologische processen binnen en buiten de cel stuurde. Op macroscopisch niveau bepaalt de manier waarop de waarneming van de werkelijkheid rondom ons gebeurt, dus wat er zich in ons lichaam afspeelt. Dit verklaart waarom twee mensen die hetzelfde waarnemen totaal verschillend kunnen reageren, en hun biochemische reacties bijgevolg ook helemaal anders zijn.

Onze overtuigingen en onze biologie

Deze nieuwe visie op de sturende kracht achter de werking van onze cellen, heeft verstrekkende implicaties. We halen graag een paar voorbeelden aan om dit te illustreren. Zo is er het beruchte voorval van een man die in 1884 wel heel ver ging om te bewijzen dat de kiemtheorie van Pasteur en Koch niet klopte. Volgens deze nu algemeen aanvaarde theorie zijn het virussen en bacteriën die ziekten veroorzaken. Tot grote ontzetting van de aanwezigen sloeg hij een glas gevuld met cholera-bacteriën achterover, maar door ‘onverklaarde redenen” bleef hij echter symptoomvrij ¹. De orthodoxe wetenschap blijft hier dus in gebreke en houdt het hier gemakshalve op een uitzondering.

Maar moeten we ons in alle eerlijkheid niet de vraag stellen of een theorie die uitzonderingen niet kan of wenst te verklaren niet onherroepelijk zijn geldigheid verliest?Wat als we nu met zijn alle net zoals die brave man destijds onverzettelijk zouden zijn in ons onwankelbaar geloof dat de bacterie ons niet ziek kan maken? En wat als we, net zoals hem, symptoomvrij zouden blijven? Zou de orthodoxe wetenschap dan nog steeds durven volhouden dat wie niet in deze zogenaamde kiemtheorie gelooft – en daardoor gezond blijft – ongelijk heeft?

De eenheid van lichaam en geest

Het placebo-effect is een ander belangrijk voorbeeld van het onverbrekelijke verband tussen materie en energie, of tussen lichaam en geest zo je wil. Ook de tegenhanger, het zogenaamde nocebo-effect kunnen we hier ter illustratie aanvoeren. Uit een studie bleek dat vrouwen die geloofden dat ze vatbaar waren voor hartziektes bijna vier keer zoveel kans hadden om eraan te stervan dan vrouwen met een gelijkaardig risicoprofiel die hier niet in geloofden ². En, of je nu in de authenticiteit van de Bijbel gelooft of niet, het is frappant dat de Bijbel vermeldt dat Jezus aan de de mensen die hij genas steeds eerst vroeg of ze geloofden dat hij hen kon genezen (Matteüs 9, 28-29). Hoe dan ook, nu begrijpen we waarom.

Machteloosheid vs. zelfverantwoordelijkheid

Onze overtuigingen sturen dus in belangrijke mate onze biologie. En vermits ons lichaam bestaat bij gratie van een ongelooflijk ingenieus en harmonieus samenwerkingsverband tussen meer dan 50 biljoen cellen, is het ook zo dat onze cellen reageren op onze emoties die voortkomen uit onze gedachten. Terwijl het darwinisme ons dus een gevoel van machteloosheid aanpraatte, krijgt de mens door deze nieuwe inzichten weer een belangrijke mate van zelfverantwoordelijkheid toegewezen.

De keuze die elk van ons nu heeft is om zichzelf als slachtoffer van erfelijkheid te blijven beschouwen (‘genetisch determinisme’), dan wel zijn leven weer in eigen handen te nemen. Het ironische is dat in het eerste geval deze overtuiging zich dan ook nog eens manifesteert als de realiteit, waardoor mensen die dit geloven nog eens extra in hun overtuiging bevestigd worden.

Als we deze kwestie op globaal niveau gaan bekijken, dienen we te overwegen of er misschien geen algemene percepties zijn die we voor waar houden maar die niet zijn gebaseerd op de realiteit. Als je gelooft dat louter de reguliere geneeskunde je kan helpen bij ziekte, heb je waarschijnlijk nog niet gehoord van de vermaarde studie van Gary Null. Uit de naakte cijfers blijkt dat reguliere geneeskundige behandelingen de nr.1-doodsoorzaak vormen in de V.S. ³. Overigens heeft een studie recent nog aan het licht gebracht dat er geen noemenswaardig verschil in werkzaamheid bestaat tussen een aantal veel voorgeschreven anti-depressiva en placebo’s⁴.

Conclusie

Wat er ook van zij, de gevestigde overtuigingen omtrent genetisch determinisme in vraag stellen getuigt van moed en durf. Dat is nodig want een dogma gaat per definitie steeds gepaard met een haast religieuze vorm van fanatisme en een halsstarrige onwil om de erin vervatte overtuigingen kritisch onder de loupe te nemen. Maar als we ons realiseren dat meer dan 70 procent van onze gedachten negatief en nutteloos zijn ⁵, luidt de vanzelfsprekende vraag voor elk van ons in welke mate wij ons eigen leven en gezondheid dan wel positief of negatief sturen. De opdracht om onze percepties desgevallend bij te sturen wordt dan ook des te dringender en dwingender.

Gwen & Bart

¹ V. J. DiRita, “Genomics Happens,” Science, nr. 289 (2000): 1488-1489
² Voelker, Rebecca. “Nocebos Contribute to a Host of Ills.” Journal of the American Medical Association 275 no. 5 (1996): 345-47.
³ http://www.wnho.net/deathbymedicine.htm
⁴ http://abcnews.go.com/GMA/OnCall/study-claims-antidepressants-placebos-equally-effective/story?id=9486601
⁵ http://www.oxfordspirespractice.com/ailments.php